انجام مىشود ، اشاره فرموده : نخست مىفرمايد : حدّاقل چيزى كه بر آن مترتّب مىشود اين است كه دست نياز به سوى نيازمندان درگاه تو دراز كنم و از آن بدتر اينكه حلّ مشكل در دست بدان و افراد پست قرار بگيرد كه راستى زندگى كردن در چنان شرايطى براى افراد با ايمان و با شخصيت بسيار سخت و دردناك است . در مرحلهء دوم ؛ يعنى پس از درخواست اگر طرف مقابل ، اجابت كند انسان ناگزير از مدح و ستايش اوست و اى بسا انسانى باشد كه هرگز شايستهء مرگ نيست و اگر از كمك كردن به دلايل خاصّى دريغ دارد زبان به نكوهش او بگشايم در حالى كه اى بسا درخور نكوهش و مذمّت نباشد و خودش مشكلات اهمّى دارد كه بايد به آنها برسد ؛ ولى از آنجايى كه « صاحب الحاجة لا يرى إلّا حاجته ؛ حاجت‌مند جز حاجت خود را نمىبيند » « 1 » همين كه دست ردّ بر سينهء من زد من او را متّهم به بخل و خسيس بودن مىكنم در حالى كه چه بهتر آب را از سرچشمه بگيرم و رو به درگاه تو آورم كه تو ولىّ اعطا و منعى و بر هرچيز قادرى ! بديهى است روح بلند و بزرگ امام عليه السّلام هرگز چنين امورى را نمىپذيرد ، هر چند گرفتار نيازمندى باشد . امام مىخواهد آثار طبيعى فقر را كه در بسيارى از مردم آشكار است بيان فرمايد تا بكوشند و با فقر مبارزه كنند و هرگز دست نياز به سوى كسى دراز نكنند . نكته آثار زيانبار فقر گرچه در روايات متعددى از فقر ستايش شده ، مانند حديث معروف پيامبر

--> ( 1 ) . اين عبارت در روايات ديده نشده بلكه به صورت ضرب المثل معروفى است كه با تعبيرات مختلف گفته مىشود ، مانند « صاحب الحاجة لا يروم إلّا قضائها » يا « صاحب الحاجة أرعن لا يريد إلّا قضائها » يا « صاحب الحاجة أعمى و لو كان بصيرا » . ( كشف الخفاء ، تأليف عجلونى ، ج 2 ، ص 18 ) .